1. Click vào đây để xem chi tiết
  2. Click vào đây để xem chi tiết

0077.00035_kvkhuong (type done) + thaole92 soát xong

14/5/16
0077.00035_kvkhuong (type done) + thaole92 soát xong
  • Kể chi chuyện trước với ngày sau ;

    Quên ngó môi son với áo màu ;

    Thây kệ thiên đường và địa ngục !

    Không hề mặc cả, họ yêu nhau.

    (Thơ thơ)

    *

    Ý thu

    Tặng Nguyễn Lương Ngọc

    Những chút hồn buồn trong lá rụng

    Bị nhàu ai tưởng dước trăm chân.

    Bông hoa rứt cánh, rơi không tiếng ;

    Chẳng hái mà hoa cũng hết dần.


    Dưới gốc, nào đâu thấy xác ve,

    Thế mà ve đã tắt theo hè.

    Chắc rằng gió cũng đau thương chứ ;

    Gió vỡ ngoài kia, thu có nghe ?


    Hôm nay tôi đã chết trong người

    Xưa hẹn nghìn năm yêu mến tôi ;

    Với bóng hình xưa, tăm tiếng cũ,

    Cách xa chôn hết nhớ thương rồi.


    Yên vui xây dựng bởi nguôi quên.

    Muốn bước trong đời, phải giậm trên

    Muôn tiếng kêu than thầm lẳng lặng.

    Nhưng hoa có thể cứ lâu bền.


    Ờ nhỉ ! sao hoa lại phải rơi ?

    Đã xa, sao lại hứa yêu hoài ?

    Thực là dị quá. – Mà tôi nữa !

    Sao nghĩ làm chi chuyện nhạt phai ?

    (Thơ thơ)

    *

    Lạc quan

    Vườn cười bằng bướm, hót bằng chim ;

    Dưới nhánh, không còn một chút đêm ;

    Những tiếng tung hô bằng ánh sáng

    Ca đời hưng phục trẻ trung thêm.


    Gió qua; như một khách thừa lương,

    Lay nắng trên mình lá loáng sương,

    Hoa cúc dường như thôi ẩn dật,

    Hoa hồng có vẻ bận soi gương.


    Vàng tươi, thược dược cánh hơi xòa ;

    Ửng rạng, phù dung nghiêng mặt hoa ;

    Nhánh vút làm cho lan choáng ngợp ;

    Lòng trinh giữ lại nửa bông trà.


    Hình eo, dáng lả, sắc xinh xinh

    Phơi phới cùng nhau thở thái bình

    Của nỗi yêu trùm không giới hạn

    Dịu dàng tỏa xuống tự trời xanh.


    Hạnh phúc vờn trong buổi sớm mai,

    Vừa tầm vói bắt của tay người ;

    Ái tình đem máu lên hoa diện :

    - Thi sĩ đi đâu cũng thấy cười.

    (Thơ thơ)

    *

    Chiều

    Tặng Nguyễn Khắc Hiếu

    Hôm nay, trời nhẹ lên cao,

    Tôi buồn không hiểu vì sao tôi buồn...

    Lá hồng rơi lặng ngõ thuôn,

    Sương trinh rơi kín từ nguồn yêu thương.

    Phất phơ hồn của bông hường,

    Trong hơi phiêu bạt còn vương máu hồng.

    Nghe chừng gió ý qua sông,

    E bên lau lách thuyền không vắng bờ.

    Không gian như có dây tơ,

    Bước đi sẽ đứt, động hờ sẽ tiêu.

    Êm êm chiều ngẩn ngơ chiều,

    Lòng không sao cả, hiu hiu khẽ buồn...

    *

    Bài thơ tuổi nhỏ

    Giơ tay muốn ôm cả trái đất ;

    Ghì trước trái tim, ghì trước ngực,

    Cho đầy trước mắt khoảng cô đơn

    Bao la muôn trời, sâu vạn vực.


    Làm sao sống được mà không yêu,

    Không nhớ, không thương một kẻ nào ?

    Hãy đốt đời ta trăm thứ lửa !

    Cho bừng tia mắt đọ tia sao !

    (Qui-nhơn 1933, trích Thơ thơ)

    *

    Giờ tàn

    Khi mai giậy sớm, trời êm ái,

    Cửa sổ thênh thang mở gió hồ ;

    Hơi mát đưa hùa theo ánh nắng ;

    Cành gần, chim rộn tiếng đùa nô.


    Chủ nhật còn nguyên, còn trọn vẹn ;

    Tôi chưa tiêu mất một giờ nào.

    Như đứa trẻ con ôm cái bánh,

    E dè tôi muốn giữ cho lâu.


    Nhưng ngày cứ thoát đi từng chút ;

    Rồi mặt trời cao. Nắng cháy tràn.

    Trưa đến : thôi rồi ! bình đã vỡ !

    Nửa ngày xinh đẹp đã tiêu tan !


    Thong thả, chiều vàng thong thả lại...

    Rồi đi... Đêm xám tới dần dần...

    Cứ thế mà bay cho đến hết

    Những ngày, những tháng, những mùa xuân.


    Vừa mới khi mai tôi cảm thấy

    Trong tay ôm một bó hoa cười.

    Ngọn gió thời gian không ngớt thổi :

    Giờ tàn như những cánh hoa rơi...

    (Thơ thơ)


    *


    Biệt ly êm ái

    Tặng Nguyễn Xuân Khoát

    Chúng tôi ngồi, vây phủ bởi trăng thâu,

    Sương bám hồn; gió cắn mặt buồn rầụ.


    Giờ biệt ly cứ đến gần từng phút.

    Chúng tôi thấy đã xa nhau một chút...


    Người lặng im, và tôi nói bâng quơ,

    Chúng tôi ngồi ở giữa một bài thơ.


    Một bài thơ mênh mông như vũ tru,

    Đầy khói hương xưa, tràn ân ái cũ.


    Chúng tôi ngồi, vây phủ bởi trăng thâu,

    Tay trong tay, đầu tựa sát bên đầu.


    Tình yêu bảo : " Thôi các ngươi đừng khóc,

    Các ngươi sẽ đoàn viên trong mộng ngọc ".


    Cứ nhìn nhau rồi lại vẫn nhìn nhau.

    Hạnh phúc ngừng giữa đôi trái tim đau.

    (Thơ thơ)

    *

    Cặp hài vạn dặm

    Nếu ta có cặp hài tiên,

    Ta đi khắp xứ, khắp miền, khắp nơi.

    Ta đi, đi tận phương trời,

    Đi cùng phương đất, xa vời ta đi.

    In như chiếc chén lưu ly,

    In như chiếc lá hết thì tươi xanh,

    Ta theo gió mạnh, gió nhanh

    Gió hung dữ, gió sát sanh, gió cuồng !

    Đi say và cứ đi suông,

    Ta đi mau lại hờn luồng gió mau.

    Đi mau ! trốn nét ! trốn màu !

    Trốn hơi ! trốn tiếng ! trốn nhau ! trốn mình !

    (Thơ thơ)

    *

    Bên ấy bên này

    Lòng ta trống lắm, lòng ta sụp

    Như túp nhà không, bốn vách xiêu ;

    Em chẳng cứu giùm, em bỏ mặc

    Mưa đưa ta đến bến Đìu-hiu.


    Em ở bên mình ; ta ngó say;

    Song le bên ấy với bên này

    Cũng xa như những bờ xa cách

    Không có thuyền qua, không cánh bay;


    Ta thấy em xinh, khẽ lắc đầu.

    Bởi vì ta có được em đâu !

    Tay kia sẽ ấp nhiều tay khác,

    Môi ấy vì ai sẽ đượm màu.


    Họ sẽ ôm em với cánh tay ;

    Và em yêu họ đến muôn ngày ;

    Thôi rồi ! em chẳng thờ ơ nữa

    Như đối cùng ta tự bấy nay.


    - Như đối cùng ta giữ cảnh mưa

    Mà lòng không hiểu trán bơ vơ,

    Không tăng âu yếm trong câu nói,

    Trong mắt còn nguyên vẽ hững hờ.

    (Thơ thơ)

    *

    Thở than

    Tôi là một kẻ điên cuồng

    Yêu những ái tình ngây dạị.

    Tôi cứ bắt lòng tôi đau đớn mãi,

    Đau vô duyên, đau không để làm gì.

    Ôi ! tình si

    Không có một giờ yên ổn !

    Nếu bỏ được trái lòng cho gió cuốn,

    Đem vứt đi, như là trái chua cay !

    Nếu một chiều có thể rải tung bay

    Tất cả linh hồn thổn thức !

    Nhưng mỗi lần đưa tay lên nén ngực,

    Lại nghe tình nhiều hơn số ngón tay

    Với mi kia, mắt nọ, với môi này,

    Với chuỗi tên người liên tiếp...

    Yêu với mến ! mến và yêu ! tiếng điệp


    Của khúc ca nào vừa cắt, vừa say ?

    Lòng tôi lạnh lẽo đêm nay,

    Theo một con đường mấy nẻo.


    Và đêm nay, lòng tôi lạnh lẽo...

    Như sáng trăng trên mặt nước thu lờ.

    Tôi là một kẻ bơ vơ

    Yêu những ái tình quạnh quẽ.

    (Thơ thơ)

    *

    Ca tụng

    Trăng, vú mộng đã muôn đời thi sĩ

    Giơ hai tay mơn trớn vẻ tròn đầy.

    Trăng, hoa vàng lay lắt cạnh bờ mây ;

    Trăng, đĩa ngọc giữa mâm trời huyền bí ;


    Trăng, vú mộng đã muôn đời thi sĩ

    Giơ hai tay mơn trớn vẻ tròn đầy :


    Trăng, nguồn sương làm ướt cả Gió hây,

    Trăng, võng rượu khiến Đêm mờ chuếnh choáng !

    Ngươi ám ảnh hương thơm bằng ánh sáng,

    Ru màu êm, mà gọi thức lòng ngay ;

    Trăng, nguồn sương làm ướt cả Gió hây,

    Trăng, võng rượu khiến Đêm mờ chuếnh choáng !

    Trăng thánh thót, hoạ đàn tơ lấp loáng,

    Trăng nghiêng nghiêng, tư tưởng chuyện ưu phiền,

    Ngươi làm ma, rồi ngươi làm tiên :

    Ngươi tạo lập những đền đài mỏng thoáng ;

    Trăng thánh thót, hoạ đàn tơ lấp loáng.

    Trăng nghiêng nghiêng, tư tưởng chuyện ưu phiền...

    Ngươi là trăng, hỡi trăng đẹp bình yên ;

    Hỡi trăng đẹp, ngươi là trăng náo nức ;

    Ngươi hay khóc, ngươi không cần sự thực,

    Nhớ thương luôn, nên mắt có quầng viền;

    Ngươi là trăng, hỡi trăng đẹp bình yên,

    Hỡi trăng đẹp, ngươi là trăng náo nức !

    Rừng xoã tóc để ngươi làm chiếc lược ;

    Biển nhơn ngươi thành ức triệu vòng khuyên ;

    Gió căng ngươi trên những cánh buồm thuyền ;

    Ngươi định nhịp cho sóng triều xuôi ngược ;

    Rừng xoã tóc để ngươi thành chiếc lược,

    Biển nhơn ngươi thành một triệu vòng khuyên...

    Trăng của xa xôi, trăng của hão huyền,

    Ngươi vĩnh viễn như lòng trăng ý gió ;

    Trăng của mắt, trăng của hồn rạng tỏ,

    (Trăng rất trăng là trăng của tình duyên)

    Trăng của xa xôi, trăng của hão huyền,

    Ngươi vĩnh viễn như lòng trăng ý gió...

    (Thơ thơ)

    *

    Trở về (1)

    Cũng bởi vì tôi nhớ, tôi mong,

    Một sớm mai hồng, tôi sẽ lên đường trở lại


    -------

    (1) Để các bạn ý niệm được sự chuyển hướng tư tưởng của Xuân-Diệu về lối thơ lãng mạn cách mạng như ông Thế-Phong đã chia khuynh hướng thi ca của nhà thơ này trong quyển Lược sử Văn nghệ Việt-nam. Chúng tôi xin trích dẫn bài Trở về của Xuân-Diệu sáng tác sau 1945 làn điển hình cho các bạn tiện việc tham khảo.

    Giữa vũ trụ nhân gian, trong gia đình xã hội

    Giữa quốc gia nhân loại, trong thế giới gia đình

    Một sớm mai hồng, dâng một bình minh

    Xanh mắt trẻ con

    Hồng môi thiếu nữ

    Tôi sẽ trở về, chân vui rón rén

    Như hướngng đi những đêm xuân hò hẹn

    Như mắt yêu len lén

    Như tay vuốt quen quen

    Như đưa trẻ con nhay vú mẹ hiền

    Trong lòng đời, tôi lại về náo động

    Bà mẹ đời du dương tay mở rộng

    Tôi nằm tròn làm một giọt sương hoa

    Hỡi cỏ cây, mình có nhớ thương ta

    Ta rất nhớ thương mình, nên trở lại

    - Vì đang sống, tôi vẫn còn sống mãi

    Vì còn yêu, tôi lại muốn yêu thêm

    Vì mắt tôi no đủ bóng ngày đêm

    Tai đẩy tiếng, hay môi mềm cảm giác

    Hôm nay vẫn nghĩ đến đời bữa khác

    Như đứa con vừa bú mẹ một bên

    Một bên kia vẫn mơn vú mẹ hiền

    Tôi phải về vì quá đỗi thương yêu

    Những con người làm bằng máu và xương

    Vì thắc mắc sau khi mình đã chết

    Hội vui quá thế mà mình không biết

    Tôi lại về vì khúc nhạc sau đây

    Đập vang trời, mời cả nước cùng mây

    Ai muốn ngủ cùng thế nào ngủ được !

    Như một sớm trên đường vang tiếng guốc

    Như một trưa chim chóc réo mùa hè

    Tiếng giũa rèn đập nặng nhẩy vàng hoe

    Tiếng tia sáng múa vờn quanh chiếc búa

    Những bánh xe quay, những guồng máy lụa

    Những bàn chân giậm, những cánh tay nhanh

    Tiếng cất nhà ! Trời đất gõ lanh canh

    Kêu thánh thót trong khi thành cửa sổ

    Những toa máy phì phì đang tập thở

    Những con tàu đẫy sức rúc huyên thiên

    Tôi phải về nghe dự nhạc đoàn viên

    Nhân loại mới nói cười như trẻ nhỏ

    Việt-nam sau một thời lao khổ,

    Bây giờ cười như hoa nở

    Cô gái Việt gánh gồng xinh xinh,

    Đâu cũng là những cô gái Bắc-ninh

    Hội loài người đông vui luyến ái

    Cô hạnh phúc, đợi chờ cô mãi

    Gây dựng cô sứt mẻ những bàn tay

    Trật bả vai rỏ máu những lông mày

    Nhưng cô đến, cả huy hoàng trên trán

    Dầu đã muộn rồi hãy còn sớm chán

    Hội loài người vui vẻ lắm ngày mai

    Tôi sẽ xin đời về một sớm mai

    Tháng 8, 1945

    *

    Giã từ tuổi nhỏ (1)

    GIÃ TỪ

    Không biết anh em tôi bỏ đi lúc nào ; nhưng bây giờ em đã đi rồi. Tội nghiệp cho em tôi ! Thỉnh thoảng em còn về thăm, nhưng chúng tôi không dám ở cùng lâu nhau; và dường như tôi có ý xua đuổi. Bây giờ thì em còn thương tình mà trở lại thăm viếng, chứ mười năm, hai mươi năm nữa ! Tôi có gọi có van rát cổ, vỡ tiếng, em tôi cũng chẳng trở về.

    Ồ ! Em tuổi Nhỏ của tôi, ta nhớ mường tượng như một lần nào đây, ta đẩy em lên đường; mắt em hôm ấy xanh quá, miệng em cười gượng, môi thắm hơi buồn ; em rán đẹp một lần cuối cùng, để ta nhìn em mà sau này mãi mãi nhớ thương. Ta thì nghẹn ngào, lệ phồng cả mắt, khẽ lắc đầu ; trán ta ưu tư, lòng ta bị cuộc đời giày xéo, ta còn gan ruột nào để giữ em lại ! Ta yêu em nhưng muốn cho em đi, vì đã tới giờ rồi !

    Trái sắp đậu thì hoa phải tàn, nếu hạt thóc không chết đi, thì cây lúa cũng không sống ; em cũng biết rằng ta muốn ôm em lại mãi, nhưng có thể như thế được đâu. Thế là em đi, còn ta thui thủi về một mình, con đường thơ mộng đã thành con đường đời, ta bước từng bước đau thương, vì lòng ta trống cả em ! Ta không muốn quay đầu lại nhìn; em đi rồi, ta phải thành một người lớn, phải siêng năng chứ, nào là công việc, nào là cuộc sống, nào là cái đời…

    Còn em, Tuổi Nhỏ ơi, ta không cần thì em cũng không ở ; em đi chầm chậm, lưng quay lại cho ta. Em mang theo mặt đẹp của em, hai má trai tơ, đậm như mặt trời sắp mọc ; trán em tinh khiết, chưa hề oán hận ; lòng em ngây thơ chỉ thích đùa cười. Từ bấy đến nay, em vào trong Thời-gian, con đường mờ mịt không em ?

    Thôi, đường của em về chỉ là khói sương thôi, chẳng bao lâu em sẽ lẩn với chân trời, anh chỉ nhìn đằng xa, tưởng em là mộng. Anh không dám giơ tay đón bắt ; bắt sao được mà dám bắt em sao ?Em sẽ không đến với khôn mặt tạc trong thịt đời, khắc khổ gập ghềnh, chín khô như một trái mùa hạ.

    -----
    (1) Gồm hai phần : Giã từ (1930), Giao lại (1942)

    *

    Có phải đêm nay em về đó không ? Ngày nghỉ, đêm thanh, chiếc hoa sao tạt bay qua cửa ; trăng lành, gió dịu, ta soi trộm vào gương, thoáng thấy hình ta, thoáng thấy hình em. Tuổi Nhỏ đó ư ? Hai ta còn một đêm dài, ngồi đây em, nằm đây em, dựa đây em, ở lại đây, em đừng đi nữa nhé !

    Tội nghiệp cho em tôi, một tiếng động cũng làm em sợ; em mỏng manh, em đẹp đẽ quá, nên xe chạy ồn, đời làm dữ, là em muốn biến đi ngay. Ngựa xe chạy làm chi mà ồn ào ! cuộc trùng phùng nào chắc gì đâu, sao đường phố còn rộn tiếng đời, không cho tôi tha hồ tâm sự ? - Cửa trước đã dóng, còn cửa sổ sau; mặt trăng từ mẫu cho mượn bóng xanh, hiện tại đã xa xa, quá khứ đã gần gần ; gió thổi má về, gió đưa thơ lại… Thôi chính là em tôi, chính là tôi xưa, nét măng nhụy, vẻ huy hoàng, chiều duyên dáng, cách ngây thơ, tâm này và hồn này là của tuổi nhỏ. Hồn xuân phấp phới ở đầu lá, cây cỏ đơm ra một làn hơi biếc, trời đất triền miên…

    - Em đó ư ? Anh nhìn rõ quá.

    - Anh đây ư ? Em nhận không ra…

    Em của tôi đã bỡ ngỡ với tôi rồi. Tuổi Nhỏ ơi, ngày trước đây chúng ta là một gì đó. Em đi, giữ lấy tinh túy ; ta ở, cuộc thế khinh mạn, thời gian lần lữa ; xa em rồi, thì còn gì thực vui, còn gì thực đẹp nữa đâu ! chỉ có mắt em, lông tơ bao bọc ; chỉ ở tuổi em, cuộc đời bông loa.

    Nói làm chi phải không em ? Nằm trên ngực anh đây, con chim ân ái; đưa tôi bồng ru chút nào, cậu trai măng tơ ; em của tôi đây, tôi đây, thực là yêu quá. Mới đi độ chừng một năm, mà bây giờ đã bỡ ngỡ nhau. Em có biết nhiều khi em thổi về như một làn gió, nỗi bận bịu của anh bỗng mát thơm như rừng núi xuống gần ; ta vội vàng tươi nở mau mau, nhưng Tuổi Nhỏ ơi, em đến không nhằm giờ, lắm khi lại phiền nhiễu. Ta than thầm: “ Xứ ấy đẹp sao ! ”, rồi ta phải đuổi em và chim bướm của em ngay. Mắt lại nhìn cho cái cuộc đời thực kỹ, tay lại nắm giữ sự đời cho thực chặt, để mà sống chứ, nực cười thay ! và trong lúc làm người lớn, ta thừa biết rằng chiều nay, ta sẽ khóc em, hỏi em đâu, đòi em cho được ; nhưng than ôi, trẻ con làm nũng với mẹ, chứ ai đâu làm nũng với đời !

    Kể chi những cái bụi đó, em nhỉ ! Đêm đã khuya, trăng thêm ngà. Tuổi Nhỏ mỉm cười đi, cho ta được vui. Ôm em trên lòng ; trái tim quá khứ của em nhịp nhàng với lòng ta chạy chậm, ta rửa linh hồn cho sạch, để em đừng chê…

    *

    Tôi ru em nhỏ của tôi, tưởng tôi còn nhỏ. Bóng trăng phập phồng trên ngực. Năm canh lờ mờ quanh mình. Tôi nằm giữa tuổi xưa, thấy mình mười sáu, mười tám đôi mươi, tay chân bằng mầm, mắt bằng hồ, lòng bằng lửa, miệng bằng hoa…

    Đêm thanh suốt đêm, ai có ngờ đâu trời cũng sáng !

    Mặt trời sắp mọc, đất thành thị sắp chuyển tiếng chân, xe tàu sắp rúng cả cửa nhà, cái máy đời sắp mở toàn tốc độ. Dậy, dậy, tôi ơi ! Kỷ niệm chực biến ! Hình bóng em nhỏ sắp tan ! Thôi, em đi, ta ở, ta dậy, em về ; thà xa nhau trong chút bóng trăng tàn, để phút ly biệt còn đượm phấn xanh, chứ không chịu chia phôi giữa bụi bặm ồn ào, làm mất thiêng liêng của nỗi luyến tiếc. Hỡi em Tuổi Nhỏ, giã từ, từ giã ! ly biệt, biệt ly ! níu em nói chưa dứt lời, em đã đi mất !

    Mặt trời đỏ rực, đời chiếm cả mọi nơi rồi. Tôi sắp vào cho cái máy cuốn lôi, chân bước đi, lòng còn ngoảnh lại. Em Tuổi Nhỏ ! xa nhau rồi giờ lại xa nhau, chăng nữa ? Bao giờ mới đến lầu sau ? Em chịu về thăm anh chăng ? Ngày mai soi gương, có tình cờ thấy hai ta chung một bóng?

    Ta ở lại một mình. Thời gian đẩy sau lưng, cuộc đời kéo trước mặt, chân trái, rời xa thời nhỏ, chân mặt bước vào thời nào đây ? Ta nuốt đắng cay, cười gượng mà để cho hoa tàn, mà mong cho trái đậu ; hôm nay ta xua Tuổi Nhỏ để khỏi giậm chân trong cuộc thế ; một may sự đời dầu dãi, lúa gặt, việc xong, chay đi tìm em, em tan mất rồi !

    Thời gian lạnh lắm, cái gì vào đó mà còn được đâu ! Hôm nay còn gặp tuổi nhỏ năm ngoái ; năm sau tuổi nhỏ chắc đã mờ bóng ; vài năm sau nữa, ôi thôi em tôi chết thực rồi ! Nhớ mà thỉnh thoảng về thăm anh, em nghe ; chớ vội tan trong thời giờ, mà để anh già cỗi. Giã từ! Biệt ly! Quá nửa lòng ta đã mất với em! Bệnh tê liệt sẽ chiếm dần trái tim; ta đứng đây nặng nề, vững chãi, chen chúc, ganh tỵ, để mà sống với đời…

    Giã từ ! từ giã ! ly biệt, biệt ly ! các bạn ơi, có gặp tuổi nhỏ của tôi trên đường cái ?

    *

    GIAO LẠI

    Người tướng xông pha trăm trận không buồn vì da ngựa bọc thây mà đau vì sau mình, không ai đi dẹp giặc. Giang sơn tuổi nhỏ, tôi buông ra mà không dám buông hẳn ; lòng băn khoăn không biết những vưu vật của tạo hóa, bạn sau tôi có biết giữ gìn chăng ? Ta đi rồi, ai đến đây ? Ai đến có phụ phàng những ngày biếc ?

    Này gã trai tơ, sách chật năm ngăn, mộng ứ rương hòm, tôi xin giao lại cái giang sơn thơ mộng cho người. Mà gọi làm chi cho khách tình vậy nhỉ ! Ở trong tuổi đẹp, chúng ta đều là bầu bạn ; giang sơn tuổi nhỏ, ngày anh giao lại cho em.

    *

    Hai tay em đan đầy hoa lộc của đời, những hoa lộc phong một lớp sương mờ, như một trái quí phong màng lá xanh. Em mở ra cho trân trọng ! Em có mười sáu tuổi chỉ một lần ; em không có đến hai lần cái tuổi hai mươi, em chẳng bao giờ có lại cái tuổi mười tám. Em chỉ có một tuổi vui, em sẽ có một trăm năm buồn ; tất cả đều tùy em đó, xấu đẹp ở tại lòng em.

    Buổi sáng hái hoa, buổi trưa chăm cây, buổi chiều gặt trái. Em chẳng sớm liệu, để qua mất cái thời độc nhất để vui sướng, thì khi trời nắng chang chang, mồ hôi nhỏ giọt, cái lúc phải tay làm hàm nhai, đang kiếm cơm tìm gạo, em có thể trở lại hái hoa được sao ? Tội thay cho bao nhiêu đàn ông, con đeo trước mặt, vợ bám bên lưng, suốt kiếp làm một người đời, mà chưa làm gã con trai. Họ đã để qua cái tuổi nụ hoa mà không biết hưởng. Chỉ có một tuổi đó tha hồ vui đẹp, họ đã lững lờ quên mất, thành ra suốt đời chẳng được biết một làn sương xanh !

    Ở tuổi giác quan mới mẻ, rất hèn ngu là một kẻ chích chích chi chi. Trời cho em một buổi mai, đâu lẽ lấy con mắt vô tình mà ngó. Thiên đường không biết ở đâu cả, họa chăng thiên đường ở trong tuổi nhỏ, đó em. Ở tuổi em, vườn trần mà biết ngắm thì là vườn trời ; lòng còn nguyên cả vốn mà trái lên cảnh sắc, tự nhiên tất cả đều lộng lẫy; mắt xanh trong vắt, cứ nhìn muôn vật, muôn vật rực rỡ hào quang. Mỗi sớm mai, tung chăn đã nghe rạo rực tiếng mùa; chim hót trên cành gần cửa; máu reo khắp cả tứ chi. Bừng mắt dậy, mà cả trời đất cũng bừng mắt dậy ; lòng bắt đầu, nên thấy như thượng đế cũng vừa mới tạo thiên lập địa đâu đây ! Thiên đường ở khắp mọi nơi, giữa đồng hái hoa hay trên đường đi học; thiên đường luôn luôn, khi nắng hạ đốt người một cách cực lạc, khi rét đông khía vào da thịt, làm dậy cả máu xương !

    Em mười lăm tuổi, em tuổi hai mươi ! đừng để mất một cái gì mà không hưởng. Em tưởng sau này em lớn, đi chơi bời là hưởng sao ? Những cái ấy cho bọn giác quan què quặt, tâm trí ngu đần, ta, thiếu niên, có thể không mất một xu mà hưởng hết của trời. “ Say là say nghĩa là say nhân, say chung Lý Bạch, say đờn Bá Nha ”, chứ há có say thứ rượu tồi mạt của Lưu Linh ! Gấp đi em, mau đi em, hoa ở tuổi em mới thật là hoa, để nâng niu hôn hít; thêm dăm tuổi nữa, thì hoa chỉ trồng cho đẹp nhà, hãnh diện với khách qua đường. Song ở tuổi em thì óng ả như cô gái xuân, chảy đầy cái lòng dồi dào của tạo vật; thêm dăm tuổi nữa, sông chỉ để cho thuyền bè qua lại, hay là nơi tải kỵ tùy ba. Núi ở tuổi em hùng vũ tận chân trời, như mộng kiêu kỳ của tuổi trẻ ; thêm dăm tuổi nữa, thì đó chỉ là một mớ đá chồng chất với nhau. Mau đi em, gấp đi em, cái vốn ngây thơ, trời cho chỉ mấy năm trời ; cái suối mơ mộng, chẳng mấy lúc mà nguồn khô cạn. Thế nào việc đời cũng đến, muốn không lo cũng chẳng được nào. Gấp đi em, hãy chuyện trò cùng tạo hóa; mau đi em; mau đi em, vơ vẩn cho nhiều.

    Giang sơn tuổi nhỏ, kể làm sao xiết ái ân ! Anh giao cho em trường học thân yêu, cái tổ ấm cho hồn ta lấy sức; anh giao cho em phòng học sáng sủa, hiên trường có tiếng guốc vang, nhà chơi đầm ấm những chiều mưa, mảnh sân rộn ràng khi ong vỡ tổ. Anh giao cho em phòng ngủ trên lầu, cửa sổ mở trong khung xanh ; anh giao cho em chiếc giường riêng chiếc như tấm thân trai, cái màng tâm sự bịt bùng, ngọn đèn canh đem thâu, ánh vàng thao thức. Anh giao cho em những đêm xuân trăng mọc, muốn ngủ không đành; những đêm đông lạnh lùng, giấc ngon ấm áp, anh giao cho em hai hàng cây xanh, bóng rót mát như tóc chảy; anh giao cho em khoảng vườn hoang dại, để những chiều hờn bạn, ra ngồi đó mà tủi thương. Này là đóa hoa, thơm như tình ái; này là hạt sương, này là con bướm, này nữa đàn chim. Anh giao cho em bụi chuối sau trường, hạt trắng vẳng rơi lách tách; khóm dừa trước cổng tóc gió chảy qua những chiếc lược xanh. Anh giao cho em mây sớm an lành ; anh giao cho em nắng vàng thương nhớ. Và giao cho em cả gió, cả trăng…

    Yêu đi em, hưởng đi em ! đó là tất cả cái kho của tuổi xuân; mở ra mà thưởng thức. Biết bao nhiêu là của cải, bỏ đi chẳng phụ lòng trời ! Chúa Xuân đâu có phải vị thần nào vu vơ ở phương đông; Chúa Xuân, chính là vị thần hiển hiện trong phấn dương vàng, cái đầu cao, cái mũi thẳng, ngực nở, vai ngang, và cánh tay chỉ có hai mà sức muốn, sức mạnh thì nhiều như vị thần trăm tay của tôn giáo, Chúa Xuân sẽ chính là em, là tất cả những chàng trai đem sức yêu dấu mà trị muôn loài, ánh sáng chỉ đẹp vì ta biết đẹp, cuộc đời chỉ vui nhờ ta không thèm buồn; hồng nhan có quí chi, nếu Chúa Xuân không đoái tới ! Giang sơn tuổi nhỏ, chính là tấm lòng thắm đỏ ở giữa ngực em…

    Và đây, anh bước qua, nhường chỗ cho em đi đến; khỏi sao bịn rịn bùi ngùi. Của riêng thêm tặng, ấy là một mảnh lòng anh… Anh yêu tất cả các em, hiện thân của anh xưa qua muôn đời nghìn kiếp; cái măng nụ của lòng anh khi tuổi nhỏ, chính nó đã thành lòng tơ trên má các em.

    Thôi, anh bước qua, giao lại cho các em ; chúc các em muôn nghìn tươi đẹp !

    (Trích Trường ca - Xuân-Diệu)

    *

    Chú lái khờ (1939)

    Đời xưa có một chàng phú thương đi khắp thiên hạ. Nước Tàu cổ giàu lắm; chàng đi buôn gấm vóc ngọc vàng. Dưới nước thì chở thuyền to; trên bộ thì dùng ngựa quí. Người ta gọi chàng là Chú Lái, và văn nhân đời sau, ghi câu truyện hào hoa mặc khách, riêng gọi chàng là Chú Lái khờ.

    Khờ bởi vì không biết giữ của.

    Chàng phú thương giàu không biết bao nhiêu mà kể. Ngọc vàng sai khiến ở mười ngón tay. Mỗi bước chân đi có thể bỏ rơi từng mớ châu báu. Không cần mánh khóe ; có cái số thiên kim như số Chú Lái, thì cần gì quỷ quyệt như mọi lái buôn; trời đã chọn bàn tay kia mà gửi kho vàng và chọn cái trán kia gửi niềm tao nhã.

    Của cải bốn phương chạy về Chú Lái, nên Chú Lái cũng vung tay hào phóng, cho sự giàu sang có được tản ra bốn phương. Chú Lái không tiếc với đời ; lượng rộng hải hà, Chú Lái vờ làm dại dột…

    Vơí tính phong lưu như vậy, một đêm kia khách ghé chơi ở Hồng Lâu, bụi đường đã trắng áo quàng. Bước chân hồ mòn đá sỏi. Nỗi buồn của sông núi đã vào trong lòng khách. Dạo xem thế giới, Chú Lái khờ sầu chuyện cổ kim. Khách muốn say sưa, để chìm trong quên lãng.

    Chú Lái vào trước, những hòm vàng ngọc vào sau. Âm nhạc đã nổi lên, phòng vui chơi hương thơm sực nức. Bọn con hát múa nhịp Nghê thường. Cánh tay nở hoa, hình người hóa bướm. Sáo ngọc thổn thức, những cặp môi anh dào chúm lại và run. Những ngón tay hồng đớn đau, vì nắn mạnh trên dây cầm sắt. Dần dần không gian nức nở; không ai khóc cả, mà nước mắt nghẹn ngào trong thanh âm. Chàng phú thương tựa gối lim dim, mê trong sầu thảm; chàng khoan khoái thấy lòng mình loãng ra từng phút, sắp tan… Sắc đẹp hiện hình: những đào nương trắng như hoa lài nghiêng đầu thỏ thẻ. Không phải cuộc vui đây là cuộc mê.

    Nhạc này buồn như khúc sông cong, nơi khách gặp sương chiều bạc xóa ; tiếng sáo này hắt hiu như gió trên đường cái ; tiếng nhị hồ này âm u như đám mây đèo. Sao ở trong thanh âm, người khách thương lại gặp cái vô cùng của cảnh vật ; tưởng như ai mang tới bên chàng cả hơi thở của nước tràng giang, cả nét mặt buồn của đồi nội vắng, cả dáng cô đơn của đỉnh núi gầm trời. Giang sơn đang trải trong hồn chàng có mù sương như một buổi hoàng hôn thu. Khách có phải là lái buôn đâu ; khách là một tấm lòng thơ, trời đem dạo giữa phong trần, cho đầy thêm cái đáy sầu não…

    Chú Lái nghe đàn mà càng thêm khổ ; có ai chữa được cái hận vô lý mà bọn đa tình truyền cho nhau mang tự cổ kim ! Rượu đã dâng bên môi. Chú Lái khờ vơ lấy uống ; môi mềm chết điếng trong nước bồ đào. Triều đàn dâng đến cổ, khách mặc cho hồn giạt trôi bập bềnh trong sóng nhẹ của nhạc, rượu, trầm, hương. Mỹ sắc nở nhiều trong khu vườn lạc : mấy mươi hoa điệu lửng lơ. Giai nhân mềm dẻo như những cành hoa, thay đổi trong tay du khách. Ngón tay các em vuốt hộ tấm lòng anh, em đàn đi trên phím người của ta cho điệu cảm giác vô cùng mơn trớn ! Khách không nhớ gì nữa ; mấy hòm châu ngọc mang cẩn thận để bên góc phòng, khách đều mặc kệ, không đoái trông nom. Rượu ấm và thơm, Chú Lái khờ uống hoài không nghỉ, nhạc chầm chậm lại, nếu bỏ bớt đi, hương ngây ngất thêm, người lơi lả nữa… Chú Lái nhắm mắt, mỉm miệng cười cởi hồn. Chú Lái khờ đã ngủ…

    Nhưng mê ly của đàn địch không được ngừng lại ; không khí vẫn ấm êm quanh khách như một lớp nêm tiên. Chú Lái đã mê kia kìa ; anh chàng này đi đường hàng tháng, hàng năm, ngủ thật say như một chú lái. Áo thêu trễ biếng ở trên ngực, hở cả túi trong ; sợi xích bạch kim lộ ra ngoài xiêm, ngơ ngác một chùm khóa vàng. Bó người hoa đang xúm quanh khách, thấy mà động tâm. Bộ khóa này sẽ mở cánh cửa hào quang của phú quý.

    Giai nân lăn sát và du khách, thử xem Chú Lái thực say chưa. Và Chú Lái đang say khờ cả người, nằm rất mê để tiện chìm vào tịch mịch. Bọn hồng phấn đã sờ tay vào khóa vàng, mỗi người đã cầm một chìa khóa. Nhẹ nhàng rón rén ; nhưng tha hồ lấy, khi các kho đã mở ra. Đây là the, mỏng như ánh sáng ; đây là gấm, đẹp như vườn hoa ; đây là trầm, đây là xạ. Đây là mã não, hổ phách. Đây là ngọc, ngọc bích, bạch ngọc, ngọc huyền, ngọc trai. Và đây là vàng, lá vàng ! và đây là bạch kim ? và đây là vàng nữa. Biết bao là giàu, là đẹp ! Ngà trau chuốt, ngọc giắt thêu, mời giai nhân chọn thứ quí nhất mà lấy…

    Và giai nhân thấy được dễ dàng, khúc khích cười. Chú Lái thực là một anh khờ, không biết phòng ngừa, không chịu cẩn thận ; ngọc trai đã mất, bao giờ về Hợp-phố nữa đâu !

    Chú Lái còn say, - Chú Lái tự say, chứ rượu làm say sao được Chú Lái ! Chú vẫn tỉnh, nhưng chú muốn khờ. Ồ lòng khách vui cười biết bao khi hé mắt vừa cho vài sợi ánh xanh lọt vào, và xem các em bé thơ ngây diễn trò hỗn độn ! Khách sung sướng như có ai đánh, nhắm mắt, rồi lại hé xem, tiếc thầm: “ Giá họ lấy được hết ! ”

    Người đẹp đã thu kỹ lưỡng, khóa vàng lại buộc vào bên xiêm. Những đóa tay hồng lại vuốt ve trang hoàng tử. Chú Lái bỗng bừng mắt và gọi rượu. Chén thơm rốc cạn, môi đầy tê mê, rốc cạn chén thơm, hồn như oán thán ; say, điên, vui, dại, hòa lẫn trong lòng ngây ngất của người khờ. Chàng cười như một bậc vua, đưa tay lên ngực, lần vào lớp áo sát da người, nơi chỗ trái tim, và rút một bao gấm nhỏ : đây là kim cương ! chàng ra hiệu bảo thêm rượu thêm đàn, thêm hương. Rồi lấy cho mỗi người một ngôi sao đọng. Của trân bảo ấp iu trên ngực, Chú Lái Khờ trong một cơn yêu dấu, đã thả cho lũ người.

    Sớm mai, Chú Lái Khờ đi, nhưng không biết chuyện gì cả, mỉm miệng hân hoan như một vị Phật. Hòm rương tuy nhẹ, nhưng tài trí không vơi thì Chú Lái còn buồn nỗi chi ?

    Người thi sĩ cũng khờ như Chú Lái, không hề giấu kho vàng ngọc với đời. Để mất trời xanh, nên người phải tìm uống trong mắt biếc. Người đời cười là ngu dại : kẻ mất của có khôn bao giờ ! Thi sĩ ghé vào nhân gian, trọ một vài đêm, tìm đôi an ủi. Lòng để ở ngoài ngực, tay thờ ơ hay là tay ham hố, tay nào đến cũng lấy được ít nhiều ngọc châu. Và họ lấy chưa vừa ư, thì người thi sĩ sẽ tự tay lấy vào cái lối sống còn của mình, để mà phân phát.

    (Trích Trường ca – Xuân Diệu)

    *

    Lệnh

    Lệnh đã truyền ra.

    Đất vâng trước nhất.

    Suốt một đêm trường, đất không sao ngủ được. Cả mình sóng chuyển; cái ngực của đất phồng lên. Không muốn ngủ, mà ngủ làm chi ! Đất cựa mình vì xốn xang trong da thịt. Lệnh đã truyền. Ngày mai đây, tháng sau đây, biết có xong công trình hay chăng. Thật tấm lòng của đất dạt dào, tính toan ngay từ phút đông vừa bớt lạnh.

    Đất mẹ đã nghe muôn con đòi nở, muốn vượt chồi lên trên đất, thở ánh sáng trời. Hàng triệu mầm hé ra khép vào, đầu ngướng lên, chân mạnh căng thẳng, ngửa cả mình đất. Vi trùng sáng tạo lên men dưới da. Từ đáy sâu, đưa lên bao sức lực để đỡ nâng; đất mẹ sung sướng, đất mẹ lo âu, đất mẹ nằm sinh và làm việc.


    :rose:
  • Đang tải...