1. Click vào đây để xem chi tiết
  2. Click vào đây để xem chi tiết

0075.0008

1/1/16
0075.0008
  • PDF
    GoogleDocs

    :rose::rose::rose:


    #0075.0008

    Đánh máy: huonggiang



    THANH-HÓA QUAN PHONG

    Đến khi con mười lăm mười tám,

    Lấy vợ cho lại sắm cửa nhà.

    Sinh ta rồi lại nuôi ta,

    Cũng như trời đất sinh ra giống người.


    Xem cha mẹ cũng như trời,

    Mới là phải đạo ở đời làm con.

    Ta những bận vợ thương con,

    Thần hôn định tỉnh nào còn có đâu.

    Vợ con ngày tháng còn lâu,

    Mẹ cha ngày tháng có đâu còn dài.

    Tháng ngày thấm thoát như thoi,

    Tiền đâu chuộc đặng mà nuôi được nhiều.

    Cơn khống tống trời xiêu đất lở,

    Lời di ngôn cứ giữ gìn ta.

    Đinh ninh việc cửa việc nhà,

    Còn một hơi thở còn [Tờ 40b] là lòng thương.

    Mặt nhìn thoảng hồn hương lạnh ngắt,

    Tình mẹ cha bóng dứt từ đây.

    Có bao cơm dịu áo dày,

    Áo rày không mặc cơm rày không ăn.

    Tiến trân cam bày làm lễ tế,

    Chẳng qua che miệng thế mà thôi.

    Viện mà khóc kể lôi thôi,

    Sầu than phong mộc đoạn rồi như không.

    Trời cao đất rộng chẳng cùng,

    Khi nào lại thấy âm dung trở về.


    Xin người hiếu tử gắng khuyên,

    Kịp thời nuôi nấng cho toàn đạo con.

    Kẻo khi sông cạn đá mòn,

    Phú nga phú uất có còn ra chi,

    Anh em một khi huyết sinh,

    Cũng như người có tay chưng khác gì.

    Ai ai lấy đó mà suy,

    Có câu đường-đệ trong thi để truyền.


    Đã sinh ra kiếp ở đời,

    Trai thời trung hiếu đôi vai cho tròn.

    Gái thời trinh tịnh lòng son,

    Sớm hôm gìn [Tờ 41a] giữ kẻo còn sót sai.

    Trai lành gái tốt ra người,

    Khuyên con trong bấy nhiêu lời cho chuyên.


    Trời sinh ra đã làm người,

    Hay ăn hay nói hay cười hay chơi.

    Khi ăn thì phải lựa mùi,

    Khi nói thì phải lựa lời chớ sai.

    Cả vui chớ có vội cười,

    Nơi không lễ phép chớ chơi làm gì.


    Trời cao đất rộng thanh thanh,

    Cái đường phú quí còn dành cho ta.

    Có công mài sắt những là,

    Khi nhờ lộc nước rồi ra dồi dào.

    Còng nợ của có là bao,

    Ra tay tháo vác thế nào cũng xong.


    Trời cao bể rộng bao la,

    Việc gì mà chẳng phải là việc ta.

    Trong việc nhà, ngoài thời việc nước,

    Giữ làm sao sau trước vẹn toàn.

    Lọ là cầu Phật cầu Tiên.


    Trời thu vừa gặp tiết lành,

    Muôn dân an khỏe thái bình âu [Tờ 41b] ca.


    Muốn cho an nước an nhà,

    Một là đắc hiếu hai là đắc trung.

    Trong bốn nghiệp ra công gắng sức,

    Đường nghĩa phương ta phải khuyên con.

    Còn trời còn nước còn non,

    Còn cô bán rượu ta còn say sưa.

    GIẢI

    Chín câu hiếu thảo làm lành,

    Nghề nào nghiệp ấy việc mình mình lo.

    Trước thềm lan quế thơm tho,

    Say sưa ba chén bảy hồ là vui.


    Khó thay công việc nhà quê,

    Cùng năm khó nhọc dám hề khoan thai.

    Tháng chạp thì mặc trồng khoai,

    Tháng giêng trồng đậu , tháng hai trồng cà.

    Tháng ba cày phá ruộng ra,

    Tháng tư bắt mạ thuận hòa mọi nơi.

    Tháng năm cắt hái vừa rồi,

    Bước sang tháng sáu nước nôi đầy đồng.

    Nhà nhà vợ vợ chồng chồng,

    Đi làm ngoài đồng [Tờ 42a] sá kể sớm trưa.

    Tháng sáu tháng bảy khi vừa,

    Lôn trồng giống lúa, bỏ trừ cỏ nan.

    Tháng tám lúa lổ đã đành,

    Tháng mười cắt hái cho lanh kịp thời,

    Trời còn mưa nắng bất thời khổ trông.

    Cắt rồi nạp thuế nhà công,

    Từ rày mới được an lòng ấm no.

    Nhờ trời mưa thuận gió hòa,

    Nào cày nào cấy trẻ già khuyên nhau.

    Chim gà cá lạch cảnh cao,

    Mùa nào thức ấy giữ mầu nhà quê.

    Sớm đi thời lại tối về,

    Quần hồng áo tía phủ phê trăm chiều.

    Ai ôi xem thế còn nhiều

    GIẢI

    Tay bùn chân lấm quanh năm,

    Thuế vua chưa nạp, thức nằm chưa yên.

    Thuế vua đã nạp thì yên.

    Mua vui sẵn thú điền viên bốn mùa.


    [42b] Xin chàng kinh sử học hành,

    Để em cày cấy cưởi canh kịp người.

    Một mai xiên áo thảnh thơi,

    Ơn trời lộc nước đời đời hiển vinh.


    Anh ôi phải lính thì đi,

    Cửa nhà đơn chiếc đã thì có tôi.

    Tháng chạp là tiết trồng khoai,

    Tháng giêng trồng đậu, tháng hai trồng cà.

    Tháng ba cày vỡ ruộng ra,

    Tháng tư gieo mạ thuận hòa mọi nơi.

    Tháng năm cắt hái vừa rồi,

    Trời đổ mưa xuống nước nôi đầy đồng.

    Anh ơi giữ lấy việc công,

    Để em cày cấy mặc lòng em thay.

    GIẢI

    Vợ hiền là kẻ giúp trong,

    Chắc đâu cháu dõi con giòng đã hơn.

    ấy cho nên có câu rằng:

    Nhứt hảo gia, nhị điền đa, tạm gia hảo.


    [Tờ 43a] Nay mầng vận mở dư ngàn,

    Việt-Nam có thánh cầm quyền sửa sang.

    Bốn phương đầm ấm dân an,

    Trời Nghiêu ngày Thuấn lưỡng gian thái hòa.

    Trông xem phong cảnh làng ta,

    Bồng sơn tú thủy ngỡ là đâu đây.

    Tư mùa bát tiết thảnh thơi,

    Vịnh lời quốc-ngữ một bài mười chương.

    Một chương kính chúc chư phiên,

    Lợi dân ích quốc mở nền thái hanh.

    Ba chương phúc lý sung thành,

    Dồn về các phủ xứ Thanh thạnh cường.

    Bốn chương thiện hữu dư khương, (116)

    Chúc mầng quan lão thọ trường thiên xuân.

    Năm chương thiên hạ binh dân,

    Các thầy hào-mục phước thân trùng trùng.

    Sáu chương mầng kẻ sĩ nông,

    Sĩ đăng khoa đệ (117), nông phong lộc tài. (118)

    --

    (116) Thiện hữu dư khương: làm việc thiện có dư điều tốt,

    (117) Sĩ đăng khoa đệ: học-trò được thi đỗ.

    (118) Nông phong lộc tài: nhà nông được mùa của cải nhiều.


    Bảy chương mầng chúc gái trai,

    Trai thanh gái lịch lâu dài thong dong.

    [Tờ 43b] Tám chương tạp nghệ thương công,

    Buôm may bán đắt tác dòng khôn ngoan.

    Chín chương như phụ như san, (119)

    Chúc mầng các tỉnh dân quan vững vàng.

    Mười chương khuyết hậu khắc xương, (120)

    Lan tôn quế tử lưu truyền mien diên.

    Nay vừa tiết giới xuân thiên, (121)

    Có lời ca xướng dâng lên cửu trùng.

    GIẢI

    Âu ca là chúc nhà vương,

    Dường là đương buổi. Trịnh cường lấn Lè

    Làng ta phong cảnh hữu tình,

    Dân cư giang khúc như hình con long.

    Nhờ trời hạ kế sang đông,

    Làm nghề cày cấy vun trồng tốt tươi.

    Vụ năm cho đến vụ mười,

    Trong làng kẻ gái người trai đua nghề.

    Trời ra gắng trời lần về,

    Ngày ngày tháng tháng nghiệp nghề truân chuyên.

    Dưới dân hộ, trên quan viên,

    Công bình giữ mực, cầm [Tờ 44a] quyền cho thay.

    Bây giờ gặp phải hội nầy,

    Khi thời cạn hạn, khi hay mưa dầm.

    Khi thời gió bão ầm ầm,

    Đồng điền lúa thóc mười phần được ba,

    --

    (119) Như phụ như san: Như gò như núi.

    (120) Khuyết hậu khắc xương: Thạnh vượng về sau.

    (121) Tiết giới xuân thiên: đến tiết mùa xuân.


    Lấy chi đăng nạp nữa mà,

    Lấy chi công việc nước nhà cho đang.

    Lấy chi sưu thuế phép thường,

    Lấy chi bổ trợ đong lường làm ăn.

    Trời làm cực khổ hại dân,

    Trời làm mất mát có phần nào chăng.

    Ca dao tình tự than rằng,

    Ca ngâm một khúc trẻ hằng hát chơi.

    Trẻ rằng cũng gặp buổi trời,

    Cũng khi no ấm có người có ta.

    Cũng khi ơn đội quốc gia,

    Cũng khi đại xá dân ta được mầng.

    Cũng khi quả phúc đưa dâng,

    Chúc vua muôn tuổi thăng hằng muôn năm.

    Trăm quan rỡ rỡ đình sum,

    Lộc điền thêm mãi chăm chăm lệ thường.

    Khi học xá, khi huyện đường,

    Ơn trên hậu tặng ngày [Tờ 44b] lương tháng tiền.

    Can chi dân sự nhiễu phiền,

    Mầng rằng có kẻ cầm quyền cho ta.

    Ai ai giữ phép nước nhà,

    Ai ai thương lấy dân nhà là công.

    Với hậu dưỡng, với phú phòng,

    Kẻ cày nhờ được ở trong thái bình.

    Kẻ nho lo nghiệp học hành,

    Để cho chiếm bảng nức danh trong đời.

    Kẻ buôn thì đặng lắm lời,

    Tàng vương chỉ thị tứ thời bán mua.

    Kẻ công ai cũng so đua,

    An nghề chạm vẽ phụng rùa long ly.

    Tứ dân mỗi nghiệp mỗi nghề,

    Cũng đều nhờ đặng gặp khi thái-hòa.

    Trước sau một khúc diêu ca,

    Khi nhàn hạ, khi đàn hòa với nhau.

    GIẢI

    Lộc điền là phép triều Lê,

    Lời ca trung hậu nhiều bề đinh ninh.

    [Tờ 45a] Trăm thức hoa đua nở về tiết tháng giêng,

    Có bông hoa cải nở riêng tháng mười.

    Trăm cành hoa cười,

    Trăm nụ bông hoa nở.

    Mùa xuân sang,

    Đàn con én trắng dập dìu đàn ong.

    Con chin kia sao khéo não nùng,

    Quốc kêu dóng dã như nung dạ sầu.

    Gió nam hẩy hẩy lúc ban chiều,

    Một đàn bướm trắng dập dìu trên non.

    Đêm đông trường nghe vượn ru con,

    Vượn hót ru con, cá khe lẫn bóng, chim lòn cội cây.

    Con ve kêu óng ánh tiếng trì,

    Kìa quân tử trúc dạ nầy bang khuâng.

    Em như hoa thơm mà mọc góc rừng,

    Thơm tho ai biết, ngạt ngào ai hay.


    Con gái thời đã nên con gái,

    Cái áo em mặc chói chói hoa hồng.

    Trong yếm đại hồng chuỗi xa con toán,

    Cái quai dâu chạm em đội trên đầu.

    Cái lòi dâu dập dùi [Tờ 45b] đỏ chói.

    Lỗ miệng em nói có đôi đồng tiền,

    Như cánh hoa sen giữa ngày mới nở.

    Mẹ em đi chợ có kẻ gánh gồng,

    Anh đứng anh trông, má hồng đỏ thắm.

    Anh đứng anh ngắm đẹp đẽ làm sao.

    Con cháu ông nào, chưn đi đẹp đẽ,

    Anh có vợ rồi, chẳng lẽ anh xiêu.


    Dì thằng Cu như cánh hoa lài,

    Ba mươi sáu cánh tiếc tài nở đêm.

    Sáng trăng trong sáng cả ngoài thềm,

    Lại đây ta xẻ áo mền đắp chung.


    Đêm đông thắp ngọn đèn lồng,

    Mình về có nhớ ta không hỡi mình.

    Chiếc thuyền nan anh dẫm thình thình,

    Anh thời cầm lái, cô mình phách ba.


    Có thương anh, bẻ mái chèo ra,

    Sợ mẹ bằng bể, sợ cha như trời.

    Anh thấy em, anh cũng ưa đời,

    Biết là chỗn cũ có rời ra chăng.


    Tình cờ mà gặp nhau đây,

    Mượn [Tờ 46a] cắt cái áo, mượn may cái quần.

    Lá sen gấu áo chưn quần,

    Tương tư đã nhận bảy phần còn ba.

    Ngọn đèn thấp thoáng bóng xa,

    Xuân lan thu cúc mặn mà cả đôi.


    GIẢI

    Ong hoa, bướm nhụy đã đành,

    Mấy người ngăn đắp ruộng tình được chăng.

    Phân em vốn ở đầu hè,

    Trở ra mà cấn mà đè chẳng thôi.

    Chẳng nghe sợ mất lòng người,

    Nghe ra lấm láp mình tôi thế này.

    GIẢI

    Thân lương chẳng quản lấm đầu,

    Quít làm cam chịu cũng dầu làm thinh.

    Đã hay mình biết phận mình,

    Hỏi người túc túc tiêu chinh thế nào.


    [Tờ 46b] Gặp đời hải yến hà thanh, (122)

    Bốn dân trăm họ gặp vành ấm no.

    Nay mầng điển hội cầu nho,

    Văn nhơn sĩ tử phải lo học hành.

    Làm sao cho được công danh,

    Bõ công bác mẹ sinh thành ra thân.

    Lại bàn đến việc nông dân,

    Cây mưa cuốc gió chuyên cần công phu.

    Đêm thì cổ phúc nhi du, (123)

    Ngày thì kích nhưỡng khang củ vô ngu, (124)

    Trời nay mưa nắng thuận hòa,

    Người cày kẻ cấy thật là vui thay.

    Nhơn khi thong thả các tây,

    --

    (122) Hải yến hà thanh: bể yên sông lặng

    (123) Cổ phúc nhi du: Vỗ bụng mà chơi.

    (124) Kích nhưỡng khang cù vô ngu: gánh đất đi đường không có gì lo âu.

Chia sẻ trang này