0113.12 - mabu_af đang soát

7/3/16
0113.12 - mabu_af đang soát
  • PDF
    GoogleDocs
    :rose:

    Trước bàn thờ có hàng chữ:

    SỐ ỉ 6

    “Cầu nguyện được chứng giám “ Bên phải và bên trái có hai hàng chữ:

    Số 17

    "Nhữiỉg người cùng mội nguyện ước phải nàng đỡ nhau"

    Số 18

    “Ánh sáng và quyền uy“

    Và hai bên bàn thờ có hai câụ đôi Số 19

    “Bị đầy đi xa quê hương, chúng ta tôn thờ tổ quốc theo những phong tục xưa cửa tổ tiên"

    Số 20

    "Xứ An nam luôn íuôn giữ lục tệ chúng ta cứng hương hon những nghi ìễ cần thiết để an ủi",

    \

    Và rải rác nơi khác các hàng chữ:

    Số 21

    “Hương hồn những người quá cô' trong như trời và yên tặng như hiển cđ"



    "Sự ân cần của cắc vị truyền đến đời sau"

    Sau cùng, trong cuối của. đền thờ, dựng đứng trong một chiếc hộp sdn son thếp vàng và cham rất nghệ thuật, những bài vị của các thận linh viết chữ như sau:

    Số 23

    Bãi vị của 108 thần linh theo sắc lệnh của vua được phong chức:

    "Cao cả, danh tiếng và trung thành và tôt, từ thiện "

    Bên phâi và hên tráỉ cùa bài vị có hàng chữ:

    Số 24

    "Uy quyền được phát t uy chóỉ lọi "

    Số 25

    "Vinh quang ỉan khấp cả nứđc An-nam "

    *

    * *

    Hàng nãm, đến tháng sáu là giỗ của các nạn nhân. Người Trung Hoa cùa phường Hải Nam hội tụ và cúng tế tưởng niệm trong ba ngày và thực hiện lớn háy nhỏ là tuỳ quỹ của phương bỏ ra trong đợt ấy.

    Ngoài ngày ấy, mọi người đều có thể đến thỉnh câu tùy ý, bất kỳ thcTi gian nào để cầu đến họ.

    Những người An-nam cững được phép đến đây và hưởng dụng rộng rãi sự.cho phép này.

    Những câu kinh và điếu văn đc đọc cho thần linh đêu có trong một cuốn bet365 việt nam_tỷ số trực tuyến bet365_bet365 như thế nào viết bằng Hán lự và in tại Hóng Kong. Cuôh bet365 việt nam_tỷ số trực tuyến bet365_bet365 như thế nào

    kinh này chỉ cổ một ở Huế thôi và cỏ ghi chẻp SLÏ của các than linh

    (io môl vi cữ nhân Hải Nam tôn là Văn Mâu Thư.

    * * ► *

    Tác giả này là độc nhất, theo tôi biết, đã ghi lại các sự kiện về các nạn nhân đồng hướng của ông.

    Đây là những đfcu ông viết: "Ai là những anh hùng trong cuộc sống đến khi chết đều trở thành thần linh do là theo luật cụ a trời đất; vinh quang ciia họ chói lọi như ánh sáng, của mặt trời và mặt trăng. Để có thể hưởng sự thờ phụng cùa mọi người, những công ơn đó có Lhể so sánh với công ơn của Lạo hóa. Và những điều thiện của họ truyền đến cho mọi ngươi trong nước! Và sự lỉnh thiêng sẽ mưa móc lên vụ trụ !. Đạo đức của họ phù hợp với dạo trời đất !".

    "Xứ sơ Quỳnh Châu (Hải Nam) là một đất nước đẹp đẽ cổ hơ bien cận vơi An-num dã sinh ra các hiên triết lỗi lạc và ngươi lài gioi mà sự linh thiêng của họ đã đem truyen bá văn minh. Họ ỉà những cộng tác viên của trơi và dã giúp ích nhi'eu cho nhân loại.

    "Hơn nữa, nươe An-nam. dưới thơi Nguyễn đã thỉnh cầu, và được Trung Hoa phong sắc.

    Trung Hoa đã thifa nhận An-rtam và đất cũ của Việt thương thị và đặt tôn Việt Năm. Vua chư hau muôn giữ bơ cõi của đất nước họ thì phải cống hiên cho Trung Hoa.

    Dân chứng trong dất nươcThúng la thương hay qua An-nam buôn hán và luồn luôn hòa hợp vđi dán An-nam. Những người di cư phần dông là vùrtg Vân ấp phía uắc của Quỳnh Châu có biển ba mãt, đat đai khô cằn không đù đổ nuôi sống dân.

    Vì vậy họ phai xuất xứ để kiếm ăn ơ cáẹ nước ngoài,

    Từ thơi xa xưa, họ cập bến Thai Lan và Phổ Hiến dể sang Annum 'buôn bấn và họ đã định cư nhiôu thố hộ. Trong số họ cổ ngươi xuất sắc cơ quan hộ với các quán chức An-nam của tricu dinh.







    Trong mùa hè của niên hiệu đầu Hãm Phong (1851) có chiếc tàu lớn "Mãnh Dầu" vừa chắc chắn vừa chạy nhanh rời bến cảng Thanh 1 .an để quạ An-nam. Có vài người đi buôn đã lâu không cứ dịp về thăm nhà chờ chuyển trơ về của chỉếc tàu ấy để về Trung Hoa. Trong số đó cố một số phú gía buôn bán đá quý và quế. Và những Lhứ chứa trong “khoang thuyền của chiếc tàu đã gợi lòng tham của người Àn-nam.;

    Một ngày trong tháng 6, chiếc tàu ấy nhổ neo nhưng do gió ngược nẽnphải ẩn náu lại đến ngày 20 trong vịnh Mạnh Tảo tỉnh Quảng Ngãi.

    Ngày 21, trời vừa sáng, gió thuận, tàu bắt đầu ra khơi, Vừa lúc đó thì gặp một chiến thuyền đi tũần tiễu trên biển, chỉ huy là 2 vị quan văn và 2 vị quan võ Ạn-nam, bất đầu nã đạỉ bác tấn công và làm cho tàu bị hỏng nhiều,

    Các thương nhân sỢ sệt và báo chò các vị quan là họ vô cơ lấn cổng mội chiếc làu lương thiện.

    Những vị này thấy trong số thương nhân ấy có ngươi là bạn của nhiêu quan chức trong trfêu đinh, họ đấm ra hoảng sợ. Hai vị quan võ đã hiết họ fâm và họ sẽ phăi ếên bù lổn thâí lớn và íợỉ nhuận. Còn cúc quan văn hiết ỉà khoang tàu này chở đồ quý, chắc họ khố thoát hình ■ phạt nặng hê sau này vì khi trở VC các ngươi buôn hấn sẽ mách Ịại với quan trong triôu đình nên bàn một âm mưu với các đông nghiệp quan võ. Họ nghi rằng ơ giữa biển khơỉ chẳng aị hay biết gì được nên họ quyết định giết hết các ngươi trên tâu và họ còn hương được vĩnh qũang VJ của củi. Họ dùng mẹo bắng cách mời tất cả đông hương của chúng la sang làu cùa họ để thương lưựng đèn bù hư hòng.

    Khi mơi bươc chân lên làu cua họ. các vị quan đổi giọng ỉ ươi và cho những thương nhân biết một cách láo xươc là chiệc làu

    "Mảnh Dầu" không phải là tàu làm để chở hàng mà cấu tạu để cướp bóc.

    Các thương nhẩn phản đôi kịch liệt trước sự vu khổng tồ! tệ ẩy và nói họ là người buôn bán lương thiện.

    Nhưng không gì làm mủi lòng các vị quan độc ấc này đã quyết đinh giết chết hết các đống hương của chúng ta vào ngày 22, số lượng là 108 người. Họ xẻo tai tất câ rồi trói gô ỉại và nếm chìm xuống biển từng cụm mười người một. Giết xong họ kéo tàu Mảnh Dầu đi. Trên đường đi họ lục soát trong khoang làu để chia cua cải. Họ bắt gạp một đứa con trai dưới đáy tàu. Họ quẳng ngay nổ xuống biển và phóng lữa đốt tàu.

    Nhưng sau khí chết, hồn cíia những người bị tàn sất bay lận lỏn trời và khắp cẫ An-nam.

    Nhằm mục đích được khen thưởng, các vị quan An-nam về tâu lại với vua là chứng đã bắt được bọn cướp biển và chúng đã cắt lai, nhưng các hồn của 108 người bị sát hại đã theo dõi chúng.

    Trong lúc vua An-nam dự định khen thưởng bọn quan ấy thì bỗng nhiên thây quặn đau bụng và tay chân bủn rủn, bút rơi ngay xuống đất. Vua rất ngạc nhiên và tự hòi: "Tại sao sau khi đã bất và giết họn cướp mà đem về cho ta chỉ cổ tai mí) chẳng có cái đâu nào hết ? Và tại sao họ Ịại đốt tàu để lăm gì

    Ngay đêm hôm ấy, vua lại thấy báo mộng một đám người (ítVng, là người Trung Hoa, đến kêu oan. Vua hoảng dậy và ngồi đốn sáng suy nghĩ.

    Tự nhiên vua nghĩ chắc là các vị quan đã giả dối vầ cho bĩ mật điều tra.

    Tức thì, sự việc bị phơi bầy một cách kỳ lạ. Trong số nạn nhân lại có một người có vự bán. quán rượu d Huế. Một trong các tên lính đă

    nhúng lay trong trận thăm sát và đã có nhận phần cướp giật lại đến uống rượu tại tiệm ấy. Sau đó khi tră liền uống, đưa cho người đàn bà bán quăn một chiếc nhẫn vàng và chiếc áo lụa xanh.

    Người đàn bà phát hiện trong tay người lính này những vật mà chồng bà đem theo khi đi vê Trung Hoa, Khi hỏi người lính, bà được biết sự thực. Tên lính trong lúc say, quên mất điều phải dấu diếm, lại nói hết bí mật của sự việc.

    Người tình báo của vua đến, bà này tập họp tất cả các thân nhân của những nạn nhân Trung Hoa gốc Hải Nam ỏ tại Huế và cùng viết sổ tâu vua.

    Một cuộc điồu Ira mơ ra và tâi cả bọn tội phạm phải khai ra hết. Theo luật pháp, vua kốl án bọn quan lại hám của ấy bằng bản án tùng xèo và bắt vỢ con chíing vào trong trại lính để phục dịch. Thế là các nạn nhân đã được trả thù.

    Vua lại cho tịch thu của cải của họn lội phạm để bù đắp lại cho các gia đình nạn nhân.

    Và từ đổ, 108 'người bị chốt oan trên cõi trần, lại được sống hồn vĩnh cửu và suốt thời gian sau họ chỉ chãm lo giúp đỡ những người nghèo khổ.

    Người ta bắt gặp họ luỏn trên hờ biển hay trôn ngọn sóng triều để cứu vđt những người bị đắm thuyên.

    Vì vậy, đã 40 năm qua. khi các chiến hạm hay làu buôn đỉ lại trên bien Trung Hoa hay đi khắp năm châu, khi gặp bão biển, đeu cầu cứu các hồn của 108 vị ấy đến và. luôn luôn được phù hộ.

    Và như thế là họ dã làm được bao nhiêu diều thiện đến ngày nay!.

    Nổi tóm iại không cổ một nơi nao trên thế giới Ịà không đưực các thân linh ày phù hộ. Nhưng những việc thiện đêu cỏ lác dụng lơn

    nhất à nước ta. Như vậy trong tỉnh cũng như trong các nơi, các đền đểu được dựng nên để thờ cúng vđi câu" 108 vj anh hùng hăo hán và phù hộ .

    Năm Giáp Tý của thời Đồng Trị (1864) có xây một đền Phố Tícn vằ đến năm Mậu Thìn cùng triều đại (1868) lại một đền khác đưực xây ở cảng Thanh Lan. Thờ cúng ở đấy rất đầy đù và các đền vàng ngọc chói lọi mắt người xem.

    Không đâu có nhiều thân linh mà hay cứu độ, tốt và uy daiih mà làm đây việc thiện cho đất nưởc như vậy. Và lất cả miền đông, nam của Hải Nam, nội địa cũng như bơ biển đêu có dựng dền thờ các vị.

    Và miêu Văn Thành là quê hương của các vị anh hùng đó.

    Vì vậy dân chúng trong đất nưđc, trước những điều tốt mà họ được hưởng và biết ơn, họ mở một cuộc quyên góp mà kết qua là để dành xây dựng mệt dên thờ IÓ8 thần linh. Đến năm Canh Dần cua thời Quang Tự (1890) về mùa thu, người la chọn ngày lành và hắt đâu thi công dựng đồn VÊ phía nam chùa Tử Vân đặt trên dòng sông Tử Bối. Mặc dầu dền rất đẹp nhưng người líì không lăm sao biết hết bí rnật cùa các thần thánh. Muôn được có kết quà trong câu mong phải nhờ đến sự hổi quo cần thiết.

    Cững vì mục đích đó mà chúng lôi được phép in cuốn bet365 việt nam_tỷ số trực tuyến bet365_bet365 như thế nào về bói què mà chúng lồi để trong các dền cho tấl cả ai muốn đến để hói.

    Chúng ta phải kính ngương các thần linh như các vị đang đứng trưđc mất ta, chúng ta tỏ lòng sùng mộ kính cẩn khi dâng ỉễ cúng và chúng la phái luôn luân trung thành lễ há í để các vị luôn luôn phù hộ cho chúng ta.

    Chúng ta cân nêu lén các điều tốt lành của các vị để chứng minh dy thố và lòng nhân từ cua cấc vị.

    Ở đây tác giả muốn kể một vài điều lạ kỳ của các vị thần linh và kể những điều tai hoạ mà đất nước tránh được nhờ sự can thiệp của các vị thần linh vù kết luận:

    "Tất cả điều tốt là do sự phù hộ oai phong của các anh hìmg không bao giờ từ chối sự cứu vổt những kẻ lâm nguy. Đây là những điều thực tế mà chúng tôi đã chứng kiến. Và sự phù hộ của họ cũng tràn tan khắp các nơi khác trên thế giới

    Chúng tôi mong các vị học giả đã biết những việc tương tự sẽ vui lòng bổ khuyết cho công trình này và để cho nó trồ thành lan rộng khắp nơi.

    Và họ cũng tỏ lòng biết ơn các thần bằng cách làm Việc thiện.

    *

    * *

    Câu chuyện của ông Văn Mậu Thư kể lại một cách tổng qúát và cũng khá'phù hợp với thực tế lịch sử, Chúng tôì có đọc lại nhữhg trang sử của Tự Đức111 là "Vào trong khoảng tháng 6 của niên hiệu 4 Tự Đức, í tháng 7 năm 1851 ). Chương vệ Phạm Xích và Lang Trung Tôn Thất Thiều, đí khảo sát miền duyên hải trên chiếc tàu Bần g Đoàn có trình vua một bản báo cáo như sau:

    "Khi đến rùng biển Quãng Ngãi, chảng tôt thấy ba chiếc tìm dịch. Chứng tài đã đánh chìm được một chiếc, chiếc thứ hai chạy trốn về

    phỉ (ỉ đông, còn chiếc thứ ha, bị đạn pháo thăng nát; bọn giặc bị chết bị thương nhiêu và không chổng cự Ịạị nắỉ nữa. Chúng: tổ i đuổi kịp, lỉnh ta dã giết dược hết bọn giặc dổ vào số lượng 70 đến so.

    Chiếc tàu ấy được kéo Vé' Chiêm Dự.

    Kết quầ khả quan này phần lớn ỉ à do lỗng dụng cảm cua quân lính ta, kính mong Thánh Thượng xét thưởng nếu có thể dược“.

    Vua lấy ỉàm lạ vê sự việc này và giao cho Thượng Thư Bộ Binh mở cuộc điều tra các sự kiện.

    Liền đó, đội trưởng cua Tuyến Phong Trần Vãn Hựu thú nhận như sau:

    Ngày Ị8 thắng 6 (ì6 tháng 7 năm Ị85ỉ) làu của chủng lôi dang đậu (ỉ lạch Thị Nại thì chúng tồi dược tin {'ó xuất hiện ba chiếc tàu ngoài khơi cua dao Thanh Dự.

    Ông Phạm Xích và các đông nghiệp của ổng ra lệnh đuẩi theo và cóng kích. Ba chiếc tàu ấy không chổng cự gì cächi cố gắng chạy ra khơi theo hưởng dâng.



    Chúng tổ ị. đuổi kịp mật trong số ba chiếc ấytẩn câng bằng dại bác. Tức thì tàu hạ buồm xuống và lai gần dể xuất trình giấy tờ. Một sô hành khách dộ 50 người lên trên tàu cua chúng tâi 1YÌ họ khai ỉầ ồ tụi tỉnh Thừa Thiên và ong Tân Thết Thiêu biết họ.

    Mặc ddu dã khai như vậy nhưng vị quan vần khăng khăng chỉ) họ là hạn gian 1YÍ thống nhất với ông Phạm Xích quyết dịnh hắt vìì chém dầu.

    Và kểỉ quả lù lệnh dã ban cho suất đội Thuy sư Dương Cù.

    Như thế là 70 người bị chật daù 1YÍ ném xác xuống biển’'.

    Vị Bô Binh chiến tranh đặt vấn đồ Phạm Xích và những kẻ khác đêu phạm lội do mục đích ià để dược khen thướng và đưa qua Tam Pháp điêu tra xử \ý.

    Toà án tụyên án như sau:

    "Các ông Tân Thất Thiều - người chả nutu của vụ thảm sát - và Phạm Xích - tồng phạm - bị xử tử bằng tùng xẻo.

    Gia dinh họ phải phân tán. Ĩỉơĩĩ nữa ông 7 ôn Thất Thicu bị truất họ hoàng phái Ví) chí dược dổi sang họ mẹ nghĩạ icì Đặng Thíầu.



    Trần Vãn Hựu đẽ thú tội kịp thổi nên dã làm tồ sự việc, dược miễn tổ.

    Các bản án dược vua phê chuẩn".

    Tóm lắt sự việc có ghi trong sử quá cụ thể và lôi tìm thêm các chi tiết về giai đoạn nạy.

    Và đây ỉà những tư liệu mà tôi đã thư thập được vê đề lài này.

    Trong khoảng tháng í của niên hiệu 4 Tự Đức (tháng 6 năm 1851) ông Phạm Xích, quan vò hàm Chưỏng Vộ (Tiểu đoàn trưởng của một tiểu đoàn Ngự lâm 2-2) và ông Tôn Thất Thiều, quan vãn hàm Lang Trung (Tổng Cục lục Bộ) được cừ lên tàu chiến Bằng [hùm đc đi tuần các hờ biển An-nam của các tỉnh Quảng Nam. Quảng Ngài và Bình Định.

    Ngày mồng 8 tháng 6 (6 thắng 7 năm 1851) chiếc Bằng Doãn qua cửa Thuận An và hướng đến đảo Chiêm Dự hay Thanh Châu của tỉnh Quảng Ngãi.

    Thời gian ITALIC1SITALIC2au, ngày 27 tháng 6 (25 tháng 7 năm 1851) các ông Phạm Xích và Tôn Thất Thiều cố lâu trình 'là ngày 18 tháng 6 (16 tháng 7 nãm 1851) là họ đưực báo tin 6 đao Thanh Châu có 3 thriven cướp người Trung Hoa.

    Họ nhổ neo tức khắc và đến phía bên kia đảo, họ thấy ngay qua ống nhòm ba chiếc tàu dạng đáng khă nghi và tiếp đến họ tấn công bằng đại bác,

    Tàu Bằng Đoồn phản công kịch liệt nên ba tàu địch tìm cách trốn. Họ đuổi tiếp và đến kịp vào ngày 21(19 tháng 7).

    Một cuộc chiến hầi quân kịch liệt cả hai bên. Sau đó một trong sô' tàu bị đạn đại bác làm hỏng trầm trọng bị đám chìm xuống nước, tàu thứ hai trốn hướng đông và chiếc thứ ba bị tê liệt bởi đạn pháo nên trôi dạt. phân, lơn số giặc tàu ô ỡ trên tàu bị giết và bị thương trong khi chiến đấu chĩ còn lại mười người. Một đơn vị, thừa lệnh của Hiệp Quân (Đại đội trưởng 6-1) Dương Cù tiến đến tàu địch. Những thủy thủ trên tàu không chịu hàng và đánh trả tuyệt vọng, kẻ thì bị quấn lính giết, kẽ thì nhảy xuống biển tự vận. Tàu được kéo về đăo Chiêm Dự.

    T

    Bản báo cáo còn thêm rằng trong giáp chiến, chiếc Bằng Botin chỉ hư hỏng không đáng kể nên dễ sửa chữa, có hai cu-pát của hai đại bác bị hổng nhẹ và không có thương vong vê qụân lính.

    Sau cùng, các ông Phạm Xích và Tôn Thất Thiêu nêu gương chiến đấu dũng cảm của quân đội trong việc này và mong đợi được khen thưởng cho họ.

    Khi vua Tự Đứt* đọc văn bản này thây trong người đau đđn khó chịu. Vua rất ngạc nhiên về tính độc ác tàn bạo củá các chỉ huy chiếc tàu Bằng Botin và rất lạ là không thây còn một tên cưđp nào sống sót.

    Ngài truỳền lệnh cho Bộ Binh mở cuộc điều tra và đưa theo đến các vị trí ấy một nhân viên của Bộ.

    Sứ mệnh ấy giao cho Viên ngoại (trưởng phòng 5- T), Nguyễn Văn Tân, khi trở về xác nhận báo cáo của Phạm Xích và Tôn Thất Thiều và

    còn thôm "Chiếc tàu bị bắt đóM dài bốn sào một thước rộng một sào một

    thước và sâu sáu thước hai tấc, sơn màu đen, có cột cờ lớn, có cột phụ,

    một bánh lái và một canô. Người ta thấy khắp chỗ các vết đạn của đại

    bác. Khoang tàu đêu chỗ đây gạo và cấc hàng khác, ở đó có một khầu

    đại bác chín tấc, đã han ri có thể không dùng được, hai qua đạn và nỊột

    thùng chứa độ 5 lines thuốc súng và một giá đại bác có hàng chữ: Hãng

    LƯU Long Vương săn xuất tại Hà Nam Sa (Trung Hoa).

    *

    Và khi đệ trình kết quă điều tra lên cho vua, ngày mồng 6 tháng 7 (5 tháng 8 năm 1851), Bộ kết luận tàu sơn đen (tàu ô) là không phải tàu buôn và theo lời khai của các hạ ST quan và quân lính chứng tỗ chiếc thuyền này là của kẻ gian.



    Nhưng Bộ vẫn nhận định thêm dù sáo việc giết chết không sót một ngươi những kẽ đã không kháng cự được nừa cũng vẫn là thái quá.

    Trong khi ấy, thì đội trương Tuyền phong (chuẩn uý thủy quân 9-1) Trần Vân Hựu tố cáo việc này rá và thú tội vê trường hợp xảy ra như sau:

    Ngày 18 tháng 6 (16 tháng 7 nầm 1851) chiếc Bằng Đoàn đậu trong lạch Thị Nại trước thồn Thạch Bi quê quán của Phạm Xích (Quăng Ngãi) và khi đươc báo tin là có ba chiếc tàu đáng nghi đang ngoài khơi hòn đào Thanh Dự, Phạm Xích và Tôn Thất Thiều ra lệnh nhổ neo và lên đường.

    Đến sau đảo thì đă thấy ba chiếc tàu Trung Hoa.

    Khi bị stìng của chiếc Bằng Doàn bắn, các chiếc tàu chạy trốn phía Đông. Người ta đuổi theo nhưng họ không bắn trả lại bằng đại bác. Ngày 20 (18 tháng 7) hai chiếc tàu đã biến mất còn chiếc thứ ba bị trúng đạn nặng, hạ buồm xuống. Phạm Xích dùng loa loan báo cho hành khách trên tàu kia đến nói chuyên vơi ông. Tuân lệnh, ba mươi ba người Trung Hoa lần lượt trình diện và khai báo; người thì

    TẬP I

    hảo họ ở Thừa Thiên vù ông Lạng Trung Tôn Thất Thiếu biết và ông suất đội Nguyễn Tí biết còn người khác thì ở Quảng Ngãi.

    Họ nói tiếp Là họ vê Trung Hoa và tầụ của họ Là tạu buồn chứ không phải tàu cướp.

    Mặc cho họ khai báo, Phạm Xích đưa một độí chỉ huy bỡĩ Hiệp Quân (Đại đội trưởng 6-1) Dương Cù đi lục soát trên chiếc tàu lạ ấy. Ớ đó chỉ có hàng hóa và không có vũ khí. Nhưng ỉại có lệnh cho Dương Cụ phải trói các hành khách, độ 75 người Trung Hoa. Đến canh hai, lại một lệnh mới khác đước truyền đến bằng loa ]à các náười Trung Hoa đề ú phải bị xỉf trám và ném xác xuống hiển.

    Trong khi dó thì sô" 33 người Trung Hoa lên trến tàu Hằng Đoàn cũng bị chcin đâu và quăng xuống'hiển, như vậy l.à tổng cộng 108 ỉigứời Trung Hoa hị gỉếl, khồng kể một người trốn dưới khoang làu, nhảy xụốttg biển và chìm mất.

    Tất cá. rương hòm và gịỏ trên làu Trung Hoa đêu bị chuyển sang chiếc làu Hàng Ooàn và sau đó họ dem tàu Trúng Hóa sơn màu đèn đổ biến dạng thành thu ô.

    I3Ộ Binh ehưyổn được cấc điồu tra lcn vua ngày í 1 tháng 7 (7 tháng 8 năm 1851) và xin chỡ lệnh.

    Vua Tự Bức ghi truyền đoạn dưới đầy:

    "Vừa qua Phạm XíchTôn 'Thổt Thịèu vỏ trình hăy hấn hẻo cáo, rc cuộc bắt giữ chiếc tàu giặc rửa Trung ỉĩtKL Khi dục qua bào cáo, trầm nhận thấy chiếc tàu bị bắt này rỉ) các thity ỉhu (hồn không vỏ một tôi phạm nào dưực dưa rá dể lầm chứng cớ. Việc nảy làm chờ Trầm nghỉ ngờ. Trẫm ru ìạng thương hụi. Trầm truyền lệnh cho Hộ binh phai dỉcLí tra lại vu này. Vạ dến khi Trầm nhận dược mật báo cát) căạ Hộ Hình vó háo Ịà bọn giặc chạng cự lại rủ bị giết sạch, mối nghi ngờ cua 'Trẫm lụi lãng lên cho nên Trầm do dự trước khi chuẩn phê.

    ■ ' — — ' =/-- —- "" ”

    Hơn nữa. ró những điều ira mới dây cua Bộ Binh rằng Phạm Xích và đồng lõa đã tìm cách gian trá dể được vinh dự 1YÌ khen thưởng. Dây là họn khùng, ham muốn tột độ. tàn bạo vờ mat hết bằn chất nhân dạo. Tội chúng nó phai hết sức lân ỉ Khi nghĩ đến, Trẫm rùng mình và không làm sao cá thể chấp nhận được một tội ác như vậy

    Như thế lù phầi tiếp tục đẩy mạnh dĩêtt tra và bắt giam bọn iội phạm dem xét xử để chúng chịu tội theọ luật pháp cua đất nước.

    Vĩ thế, Trẫm ra lệnh cách chức Phạm Xícht Tổn Thết ThiêuDương Cừ Vfì hắt chúng giao cho tồa án thụ lý. Tồ a án Tam Pháp tìm hiểu xử tội và đệ lên Trầm phê chuẩn.

    Bộ Binh dã cửdển mật nhân viên met khổng tìm ra thực tế thì nhân viên dó phííị chịu hình phạt.

    Các chỉ thị sẽ báo sau khi xét xử".

    Điồu tra công khai của tòa án Tam Pháp về các lệnh han hành việc tố cáo cua đội trưởng Tran Văn HỊÍU được xác nhận và bọn tội phạm đã thú nhận đay đủ.

    Vì vậy, tòa án, trong báo cáo ngày. 23 tháng 9 (í8 tháng 11 năm 1851) tuyên án chúng như sau;

    Lang Trung Tôn Thất Thiồu và Chường vệ Phạm Xích ca hai đều bị xử lùng xẻoíl’ như kẻ chủ mưu.

    Tôn Thất Thiều bị gạch lên trong sổ Tôn Nhởn hoàng gia và nay chỉ lấy họ mẹ, Đặng Thiêu.

    Vợ con đều bị đày vào Nam Kỳ cũng như \'d con của Phạm Xích, Hiệp Quân Dương Cù, chém đầu tại chỗ và bêu đầu"1 xem như tòng phạm.

    Các hộ vệ (hạ sĩ quan của Ngự lâm 7-1) Lê Kỳ, Tôn Thất cẩm, Tồn Thất Giá và Tôn Thất Hành xử chém tại chỗ vì đã điều hành cuộc chém giết.

    Cả ba người này cũng bị truật xuất khỏi hoàng gia và chỉ lấy họ mẹ là Nguyễn cẩm, Lê Giá và Nguyễn Hành.

    Các suất đội (đội 7-1) Hồ Tá Hổ , Dương Đức Bửu và Ngụyễn Tỵ là những kẻ không tham gìa Irực.liểp cuộc tàn sát nhưng lại không phản đối. bị kết án 1(X) trượng và đày cách 3.000 lý, Hồ Tá Hổ phải ở tù giam tại Biên Hòa, Dương Bừư Đức ở Gia Định và Nguyền Tỵ tại Vĩnh Long.

    Hộ vệ Tôn Thất Chẳng trong trại giam đã cắn lưỡi tự sát và trở thành tàn tật sau vết thương ấy nên miễn cho tội giam nhưng đuổi ra khỏi đội Hộ vệ và đuổi về làng không lương hưư vì khổng tố cáo cho đương -trẩch sự việc.

    Hai mươi đội trưởng (hạ sĩ 9- ỉ ) và 70 quân lính, thủ thủ đoàn của Bằng Đoàn sẽ bị phạt một têĩi 100 trượng và hạ cấp trừ hộ vệ Tôn That Ân đã dám can ngăn cuộc tàn sát và được giữ lại chức.

    n' Bêu đầu là chặt đâu rồi cấm trêu một cáí sào có dề tên lội phụm và tộì ác sau đổ đem cấm ở ngẵ tư đường. Đây là lối để làm cho kè khác sự và để khôug phát triển các tội nữa.

    Đội trương Trân Văn Hựu đã khai háo sự việc nên trắng án. Viên Ngoại Nguyễn Vãn Tấn, giữ sứ mạng ơ Quảng Ngãi sau sự việc nhưng không tìm ra đưực sự thật, bị giáng một cấp.

    Ba vị quan đầu Bộ Bỉnh, các ông Trương Đăng Quế, Trương Qụpc Dựng và Nguyễn Đình Tân phải tội đã cử đi đfêu tra một nhân viên !$ít ĩực và đã bác cáo sai, các vị này bị cắt ỉương trong một năm.

    Các của cải của tội phạm bị tịch thu và bô quỹ cho tên ông Phan

    Ky Ký trưởng phường Hải Nam để ông này phân đến cho cha mẹ bà

    con các nạn nhân và đã lấy lại nguyên vẹn các hàng hóa cươp bóc

    trên chiếc tàu buôn. Giao cho phũ ThCTa Thiên mua lễ cúng đem về

    lỗ. tại Thuận An, trên bờ biển và một cuộc tế lễ giải oan các vong

    linh bị nạn.

    *

    Sau cuôc tế lễ là đưa xĩf Irani lai chỗ các lôi nhân lử lù.

    ■ *

    Cuộc xử án này đã được xác nhận Nội cấc (Ngự tiền văn phòng)'n và được thông qua sự phê duyệt cíiã vua Tự Đức ngày 7 tháng 11 niên hiệu 4 của Ngài (7 tháng 12 năm 1851).

    4

    111 Nội t'ác hay Ngự lien mà một hội dồng dặt dưới quyêu vua gồm có hốn vị dại than của các crt quan và dặt (ại Hoàng cung gầu vua. Hội dồng này duyệt tất cả các vị ộc dệ trinh lên VUÍI và hì trang gian giữa triều dinh \à vua. ('hình Hội dồng này (rien khai các dụ của vua. nguyên hản có dâu án của vua và cãi giữ trong hảo tàng thư viện.

    MỘT THỦ ĐÔ PHÙ DU

    TÂN SỞ

    H. DE PIREY

    Truyền giáo nước ngoài Paris

    Tướng De Courey đến tháng 5 năm 1885 đ6 thay quỳên củạ tướng Brière dé L'lstc. Đến tháng 6 vị tướng chỉ huy định tới Huế và ngày 2 tháng 7 ông đổ bộ Thuận An vổì một đoàn tùy tùng đến 19 sĩ quán và 1024 quân. Đêm thứ bảy và sáng ngày chúa nhật 4-5 tháng 7 ông bị iĩíột lực lượng 30 nghìn người An-nam tấn công. Tấi cả những sự kiêh ấy còn rõ ràng trong trí nhớ chúng tôi. Dại uý Bastide của đoàn thứ 9 thuộc địa, đa diễn tả tại trong một buổi diễn thuyết, rằng cuộc lấn công ấy đá chuẩn bị rất khéo léo mà lịch sử gọĩ là "Phạc kích cua Huế .

    Ổng nêu lên sự chồng cự tuyệt vời cua Trung tá Pernol và quân dội Pháp. Sáu đó là cuộc tháo chạy của vua Hàm Nghi và hơn hai năm sau vua thoái vị {1 tháng,ụ nâm 1888). Trong nghiên cứu này, tôi cũng cổ khi nêu dẫn tấc giả này hoặc phản bác lại.

    , Và cũng con mot điểm dang chưạ rõ cần phăi dưa ra ánh sáng, tồi iTiồốn nói đố là thành Tân sở do các ọng phụ chánh Nguyễn Văn Tường và Tôn Thất Thuyết, phía trên Cam Lộ trong núi, mà người ta dùng làm kinh đô mới trong trường hợp thành phố Huế rơi vào tay của chính quyền Pháp.

    Tôi đến tìm đé biết kinh thành ấy còn gì, lọi đã thăm hỏi dân ở vung đố mà da sổ” dã có biết những diễn biến cua năm 1885. Đây là

    kết quả Cống CUỘC' thăm dò của tôi mà tôi trình bày bây giờ đây. Tôi không dám bảo đảm những tin tức thu thập được là hoàn toàn xác thực. Nhiùig vì lịch sử thời kỳ ấy còn lắm điều rối rắm, thiết tưởng khfìng nôn chê bỏ một nguồn tư liệu nạo cả. Thà sau này kiểm tra lại hết và rũ bỏ những chi tiết nào nhận thấy là sai lệch. Tồi míÃtg rằng sẽ cổ. một người khác chuyên môn giỏi hđn tôi sẽ nghiên lại việc này vổi những tài liệu có trong công khố.

    Kinh thành Tân sđ (tôn\ mổi, sồ\ nơi cư ngụ) bắt đầu xây như người ta kể cho tôi vào năm Quý VỊ tức là 1883, và trước khi vua Tự Đức băng hà111. Kỉnh thành ấy cách 10 hay 15 km phía Tâv Nam huyện Cam Lộ trẽn một cao nguyên độ 101 m cao và giáp phía Bắc -
  • Chia sẻ trang này